Rapport niet verder verspreid

Burgemeester
Retouradres: Postbus 12 600, 2500 DJ Den Haag

Aan: de Commissie Veiligheid, Bestuur en Financiën


27 april 2007

Onderwerp
Brief aan de voorzitter commissie VBF iz visitatie opslagruimte stemmachines


Dames en heren,

Tijdens de voorbereiding van de verkiezing van de leden van de Tweede Kamer der Staten-Generaal is, zoals u bekend is, veel commotie ontstaan rondom de stemmachines.

Mede daarom heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een onderzoek uitvoeren naar de wijze waarop de opslag van stemmachines plaatsvindt.

Bij een veertigtal gemeenten, waaronder de gemeente Den Haag, heeft deze zgn. visitatie plaatsgevonden. De rapportage is op 8 maart 2007 door mij ontvangen.

Tot mij genoegen kan ik u melden dat de wijze waarop de gemeente Den Haag de stemmachines opslaat en de daarbij genomen veiligheidsmaatregelen, volledig aan de voorwaarden van het onderzoek voldoet. De gemeente Den Haag kan op dit punt de toets der kritiek doorstaan.

U zult kunnen begrijpen dat dit rapport, mede gelet op het feit dat het om een aantal veiligheidsaspecten gaat, niet verder verspreid wordt.

Het rapport maakte nog wel gewag van een tweetal kleine punten ter optimalisering van de opslag; ik heb gemeld dat deze inmiddels zijn gerealiseerd. Het betreft een voorstel om het sleutelbeheer te herzien – hieraan is inmiddels gevolg gegeven – en de opslag van de stemgeheugens (die overigens ook binnen de beveiligde ruimte plaatsvindt). Hiervoor is inmiddels een extra kluis aangeschaft en hierin zijn de stemgeheugens nu ondergebracht.

Ik hoop u hiermede voldoende te hebben geïnformeerd.

W.J. Deetman

bron: deze link

AIVD 2006

Het jaarverslag van de Algemene Veiligheidsdienst heeft in hoofdstukje 8.6.3 het volgende te melden:

In de loop van 2006 verschenen er in de pers berichten waarin twijfels werden geuit over de beveiliging van stemmachines. Naar aanleiding hiervan heeft de AIVD, op verzoek van de minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties (BVK), onderzocht of het mogelijk zou zijn dat anderen dan de kiezer in en/of buiten het stemlokaal zouden kunnen zien of horen wat er gestemd is. Uit dit onderzoek bleek dat afluisteren van stemmachines inderdaad mogelijk was. De minister voor BVK heeft, op basis van de rapportage van de AIVD, besloten om de goedkeuring voor twee typen stemmachines in te trekken. In januari 2007 zijn metingen aan een aangepast type SDU-stemmachine uitgevoerd. Bij deze metingen bleek ook dit aangepaste type kwetsbaar voor afluisteren door het opvangen van elektromagnetische straling voorbij de maximumafstand die de minister voor BVK acceptabel acht. De minister voor BVK handhaafde de intrekking van de goedkeuring voor de betreffende stemmachine. Hierop heeft SDU in kort geding geëist dat de minister voor BVK nieuwe metingen door de AIVD zou laten uitvoeren. De voorzieningenrechter heeft de fabrikant in het gelijk gesteld. Bij de nieuwe metingen is wederom gebleken dat de geleverde stemmachines kwetsbaar zijn voor aanvallen op afstanden die groter zijn dan het genoemde maximum en de intrekking bleef van kracht.

Inleiding bij een verweesd dossier

Inleiding

Het vertrouwen in de overheid, in het bijzonder haar instituties en de relatie met de burgers is niet meer vanzelfsprekend. Het wegebben van die vanzelfsprekendheid komt voort uit onduidelijkheid en onzekerheid van wat overheid en burger van elkaar verwachten.

Bij één van de meest vitale kernprocessen van onze democratie, vrije en geheime verkiezingen voor de onderscheiden volksvertegenwoordigingen, is wel sprake van een groot vertrouwen van de burger voor het overheidshandelen. Groot vertrouwen in de overheden, haar medewerkers en de duizenden vrijwilligers, die als leden van de stembureaus zorgdragen voor een ordelijk verloop van de verkiezingen. Groot vertrouwen in de stemtechnieken, of dat nu de klassieke stembiljetten en potloden zijn of stemmachines¹.
Er is geen twijfel geweest over de geldigheid van de verkiezingen. Er is ook geen twijfel gerezen over de betrouwbaarheid van de uitslag van verkiezingen. Het vertrouwen is niet afgenomen nu de betrouwbaarheid van de stemmachines het afgelopen jaar voorwerp van maatschappelijk en politiek debat is geworden.

Juist vanuit het vertrouwen in het verkiezingsproces kan er met open blik worden gekeken naar de wijze waarop de besluitvorming over onze meest gebruikte stemtechniek, de stemmachines, is verlopen.

Alles is mensenwerk, tot aan het ontwerpen van de software voor de uitslagberekening aan toe. En waar mensen werken, worden fouten gemaakt. Het is wel de taak van de overheid om het verkiezingsproces – en de positie van de stemmachines daarin - met zodanige waarborgen
te omkleden dat de kans op fouten geminimaliseerd wordt, zeker nu er nog maar zeer weinig gemeenten zijn die uit vrije wil het stembiljet en het potlood gebruiken.

Het rapport van de Commissie Besluitvorming Stemmachines omvat een beschrijving van de wijze waarop bewindspersonen, adviescollege en andere betrokken partijen het onderwerp hebben benaderd.² Daarbij is ook betrokken dat de Kieswet in de voorschriften een decentraal karakter draagt.

Het rapport beziet het onderwerp vanuit een politiek-bestuurlijke oog en ziet minder op de technische werking van de stemmachines. Het beschrijft chronologisch de politieke ontwikkelingen ten aanzien van stemmachines, destilleert daaruit een aantal conclusies over de handelwijze van de betrokken partijen en doet aanbevelingen voor de toekomst.

Het is het verhaal van een overzichtelijke ambtelijke taak, die van tijd tot tijd in het politieke domein terecht komt. Die in dat politieke domein niet de inhoudelijke aandacht krijgt die het verdient en veelal procesmatig wordt behandeld. En dan even snel weer uit het politieke domein verdwijnt, tot zich weer een aanleiding voordoet, zoals een internationale ontwikkeling,
nieuwe beleidsdesiderata of de technologische vooruitgang.

Het is het verhaal van een verweesd dossier, dat om politieke sturing en aandacht vraagt.

Commissie Besluitvorming Stemmachines

LEDEN

L.M.L.H.A. Hermans

M.J.W. van Twist

SECRETARISSEN

H.G.M. Cornelissen

M. Schulz

¹ Centraal Bureau voor de Statistiek, Nationaal Kiezersonderzoek, 27 februari 2007

² TK 2006-2007, 30 800 VII, nr. 40 Overeenkomstig de toezegging van de toenmalige Minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties in een algemeen overleg (8 februari 2007) met de Vaste Commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, heeft het rapport de besluitvorming tot en met de verkiezingen voor de leden van de Provinciale Staten van 7 maart
2007 beschreven.

Takeaway message

Er zijn grote problemen in de USA!

The takeaway message is this:

The State of Ohio's real-time, streaming election results are first diverted through Chattanooga, TN, to a GOP-only web firm and the servers currently hosting georgewbush.com, as well as other key Republican web sites.

Lees verder bij ePluribus Media

Mon dieu!

In la France worden bij de komende presidentsverkiezingen ook stemcomputers gebruikt! En daartussen zitten zelfs Nedaps fraude-apparaten.
Maar dat gaat zomaar niet. Er zijn al rechtszaken aangespannen. Het spectacle is te volgen via de uitgebreide website van Ordinateurs-de-vote.org .
En daar zien we ook het bedroevende nieuws dat in Afrika afgekeurde stemcomputers alsnog worden ingezet. Meer daarover bij techmocratie.org En français , quiqui.

Beveiliging stemfraude-machines aangepakt

Het is overal te lezen. Staatssecretaris Bijleveld reageert op een rapport van de commissie die het gebruik van stemfraude-machines bij verkiezingen in Nederland moest onderzoeken. En haar conclusie is dat de beveiliging moet worden verbeterd.
Nou... Dank u wel mevrouw de staatssecretaris!

Er staat, zoals gebruikelijk, een goed overzicht van de berichten over de commissie-Hermans, en de inzichten van de staatssecretaris, op de mediapagina van de actiegroep: www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl

Vragen van het lid Gerkens (SP)

2060708590

Vragen van het lid Gerkens (SP) aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het bedrijf Groenendaal. (Ingezonden 2 maart 2007)

1. Is het waar dat het bedrijf Groenendaal druk op u uitoefende om vertegenwoordigers van de Stichting «wij vertrouwen stemcomputers niet»¹ monddood te maken door hen buiten de onafhankelijke commissie Korthals-Altes te houden en hen desnoods in de gevangenis te gooien?¹
   

2. Wat vindt u van die suggesties? Hoe reageerde u hierop? Wat kunt u nog meer doen?

3. Wat vond u van de brief die het bedrijf Groenendaal aan gemeenten stuurde over het stemcomputercrisisbeleid?¹

4. Hebt u vertrouwen in Nedap? Bent u van plan het bedrijf te kopen? Bent u voornemens in de toekomst nog zaken te doen met dit bedrijf? Kunt u uw antwoord toelichten?
   

5. Wat vindt u van het optreden van het bedrijf Groenendaal?

6. Deelt u de mening dat het bedrijf Groenendaal de veiligheid en integriteit van de verkiezingen laat prevaleren boven het bedrijfsbelang van Nedap dan wel zijn eigen belang?
   Kunt u uw antwoord beargumenteren?

7. Kunt u alle relevante documenten aan de Kamer doen toekomen?
   

Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Duyvendak (GroenLinks), ingezonden 1 maart 2007 (vraagnummer 2060708530).

---

¹ Persbericht «Wij vertrouwen stemcomputers niet», 28 februari 2007.

---

GroenLinks wil opheldering over mogelijke chantage bij stemcomputers

To: gl-persberichten@list.xs4all.nl
Date: Wed, 28 Feb 2007 17:00:11 +0100
From: gl-persberichten@list.xs4all.nl
Subject: [Gl-persberichten] GroenLinks wil opheldering over mogelijke chantage bij stemcomputers

GroenLinks wil opheldering over mogelijke chantage bij stemcomputers

28 februari 2007

De stichting Wij vertrouwen stemcomputers niet stelt dat de minister van BZK mogelijk onder druk is gezet door de monopolist die de software voor stemcomputers levert. Dit volgt op eerdere berichtgeving over onbetrouwbare stemcomputers. GroenLinks wil snel opheldering.

De stichting 'wij vertrouwen stemcomputers niet' heeft geheime stukken over stemcomputers ontvangen via de Wet Openbaarheid Bestuur. Op basis van die stukken concluderen zij dat de minister vatbaar is voor afpersing door de monopolist die de software voor de Nederlandse stemcomputers levert. Wijnand Duyvendak heeft de minister om opheldering gevraagd.

Vragen van het lid Duyvendak (GroenLinks) aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

1. Heeft u de artikelen Stemmen blijft linke soep met software van kleine monopolist en Drie man zijn monopolist tegen wil en dank in het NRC Handelsblad van woensdag 28 februari gelezen?

2. Klopt het dat de Kiesraad heeft geconcludeerd dat zonder de hulp van het bedrijf Groenendaal Bureau voor Verkiezingsuitslagen geen verkiezingen kunnen worden georganiseerd? Zo ja, bent u het met de Kiesraad eens? Wat is uw oordeel over deze situatie? Is er in deze situatie sprake van een monopoliepositie van Groenendaal Bureau voor Verkiezingsuitslagen? Bent u bereid maatregelen te treffen om deze situatie tegen te gaan?

3. Is het u bekend en klopt het dat Groenendaal Bureau voor Verkiezingsuitslagen heeft gedreigd alle activiteiten te staken indien vertegenwoordigers van de stichting Wij vertrouwen stemcomputers niet plaats zouden nemen in de onafhankelijke commissie die onderzoek verricht naar het verkiezingsproces? Wanneer bent u hiervan op de hoogte gesteld? Welke actie is hier vanuit het ministerie van BZK op ondernomen?

4. Is het u bekend en klopt het dat het bedrijf Groenendaal Bureau voor Verkiezingsuitslagen het overnemen van de aandelen in dat bedrijf tegen een redelijke prijs als voorwaarde heeft gesteld voor medewerking aan de voorbereiding van de Provinciale Statenverkiezing op 7 maart 2007? Zo ja, wat is uw oordeel over deze situatie? Welke actie is hier vanuit het ministerie van BZK op ondernomen?

Open brief wijvertrouwenstemcomputersniet.nl

Van:Stichting “Wij vertrouwen stemcomputers niet”
Linnaeusparkweg 98 tel: +31 20 463 6394
1098 EJ Amsterdam fax: +31 20 663 8511
The Netherlands mail:info@wijvertrouwenstemcomputersniet.nl

Aan:Ministerie van BZK
t.a.v. minister Ter Horst
Postbus 20011
2500 EA Den Haag

Betreft: Afpersing door dhr. Groenendaal m.b.t. stemcomputers
Amsterdam, 28 februari 2007,

Zeer geachte minister Ter Horst,

Zoals u waarschijnlijk bekend is maakt onze stichting zich zorgen om het verkiezingsproces.
Heden vragen wij uw aandacht voor een zaak die de ernst van de ontstane situatie nogmaals onderstreept en die naar onze mening uw onmiddellijk ingrijpen vergt. Recentelijk ontvingen wij uit handen van de Kiesraad een serie documenten in het kader van een door ons ingediend Wob-verzoek. Uit deze documenten blijkt zonneklaar dat uw ambtsvoorganger Nicolaï ten tijde van de afgelopen verkiezingen werd afgeperst door de grootste leverancier van stemcomputers en verkiezingssoftware. Bijgevoegd treft u een persbericht over deze zaak aan zoals dat per heden ook op de website van onze stichting te vinden is. Op deze website bevinden zich ook alle in het persbericht genoemde ondersteunende documenten.

De situatie doet zich helaas voor dat de onafhankelijke controles op stemcomputers bar weinig voorstellen en dat de fabrikanten grotendeels zichzelf controleren. In dat licht is het in onze ogen aan de Nederlandse kiezers niet uit te leggen dat de minister voor de laatste verkiezingen een persbericht deed uitgaan met als titel “geen twijfel aan betrouwbaarheid van stemmachine” terwijl hij op datzelfde moment door de volstrekt onmisbare leverancier van stemcomputersoftware onder grote druk werd gezet. (De leverancier wilde onder meer dat de staat zijn bedrijf kocht omdat hij anders niet aan de organisatie van de provinciale verkiezingen mee zou werken.)

De afhankelijke en kwetsbare positie waarin de overheid zich m.b.t. de organisatie van verkiezingen heeft gemaneuvreerd is de overheid weliswaar aan te rekenen maar mag ons inziens absoluut geen reden zijn om deze dreigementen nu op hun beloop te laten. De stichting “Wij vertrouwen stemcomputers niet” roept u op om, voor zover dit nog niet is geschied, onverwijld al het strafrechtelijk, civielrechtelijk en bestuurlijk nodige te doen om het vertrouwen in het kiesproces en de integriteit van de overheid te herstellen.

Met vriendelijke groet,

Hoogachtend,

Stichting “Wij vertrouwen stemcomputers niet”,

Rop Gonggrijp, voorzitter

afleidingsmanouvre geslaagd

Minister Nicolaï heeft na de aanslag van wijvertrouwenstemcomputersniet.nl vorig jaar eens met zijn team een plannetje bedacht. Een heel goed maar geen origineel plannetje om de aandacht af te leiden. Zo gaat het altijd in Den Haag. De afleidingsmanouvres rond de SDU stemcomputer, die toch al een flop is, zijn er het gevolg van. De SDU krijgt de schuld, maar wel een schadevergoeding. En de Nedap-stemcomputer blijft zo buiten schot.

Het ministerie van Nicolaï kraait vergenoegt op zijn website:
"De Tweede Kamer stemt in met de beleidslijn van minister Nicolaï, dat de SDU-stemmachines niet gebruikt mogen worden bij de Provinciale Statenverkiezingen op 7 maart. Dat bleek tijdens een Algemeen Overleg met de vaste Kamercommissie van BZK op 8 februari." De tweede kamer stemt dus ook in met het gebruik van Nedap computers bij de komende verkiezingen, hoewel over de fundamentele problemen met die dingen dus niet is gesproken...

Het is jammer dat de nederlandse volksvertegenwoordigers er steeds weer zo makkelijk intrappen.

Geachte heer Nicolaï,

Dit is een briefje van een kamercommissie inzake stemcomputers:

Den Haag, 10 januari 2007

07-BZK-B-001

Geachte heer Nicolaï,

De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft besloten u de navolgende vragen ter beantwoording voor te leggen.

1. De NewVote computer is destijds afgekeurd wegens het probleem van het afluisteren. Bij de veiligheid van het computer zijn ook andere vraagtekens gezet, onder andere wegens modem en de Windowsprogrammatuur. U hebt deze vragen in de Kamer onderstreept en toegezegd dat er geen uitslagen via het modem worden doorgegeven als er ook maar enige twijfel bestaat over de veiligheid van de doorgifte (AO 12 oktober 2007, Kamerstuk 2006-2007, 30800 VII, nr 18). Kunt u meedelen op welke wijze deze en mogelijk andere problemen zijn onderzocht, en wat daar de uitkomst van is? Kunt u nu
garanderen dat de NewVote computer in alle opzichten voldoet aan de veiligheidseisen?
2. De aanpassingen die Sdu heeft gedaan, hebben onder meer de maken met de kleurstelling van het beeld. Kunt u garanderen dat ook kleurenblinden zelfstandig van de aangepaste computers in alle geheimhouding gebruik kunnen maken?
3. Is het waar dat de onafhankelijke commissie-Korthals Altes geen advies uitbrengt over de hernieuwde introductie van de NewVote stemcomputer? Waarom? Brengt deze commissie überhaupt geen advies uit over de stemprocedure bij de Statenverkiezingen? In de brief van 20 december 2006 (30800 VII, nr. 24) geeft u de commissie in dezen geen rol meer en in de brief aan de gemeenten (Kenmerk 2007 – 0000000419) geeft u wat betreft de NewVote de commissie ook geen rol meer. Hoe verhoudt zich dit tot de
toezegging in de brief van 31 oktober 2006 (30800 VII, nr. 10): “De commissie zal in ieder geval als opdracht krijgen te adviseren over aanvullende maatregelen voor de verkiezingen in maart 2007 voor de Provinciale Staten”?
4. De aandelen van de Sdu zijn in 2006 in eigendom overgegaan van de Staat naar ABM AMRO Capital en Allianz. Is bij de overdracht van de eigendom enige afspraak gemaakt of anderszins iets vastgelegd over de (herintroductie van de) Newvote Stemcomputers?

De commissie zou het op prijs stellen de antwoorden op deze vragen einde van deze week te ontvangen.

Met vriendelijke groet,
de griffier van de commissie,

Mevr. H.J.M.M. de Gier

We wachten dus op antwoord terwijl de tijd wegtikt en nu voorbereidingen voor de Statenverkiezingen moeten worden getroffen. Uit tijdgebrek zal straks in het land niet met potlood kunnen worden gestemd.

bezwaren bij verkiezingen

Van: Postbus Informatiepunt
Aan: vandrukken@gmail.com
Datum: 6 dec 2006 10:19
Onderwerp: bezwaren bij verkiezingen

Geachte heer/mevrouw Van Drukken,


De processen-verbaal van de stembureaus zijn op grond van de Kieswet aan de Tweede Kamer gezonden. Het opnemen van bezwaren in het proces-verbaal van het stembureau heeft tot doel het orgaan waarvoor de verkiezing wordt gehouden (in dit geval: de Tweede Kamer) te informeren over het verloop van de verkiezing. Het is immers de Tweede Kamer die (mede op basis van de processen-verbaal) kan besluiten dat er in een of meer stemdistricten een herstemming plaats moet vinden (de Kiesraad kan zo'n besluit niet nemen). De Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven van de Tweede Kamer heeft alle processen-verbaal van de stembureaus ontvangen en in aanmerking genomen bij het oordeel dat de verkiezing regelmatig is verlopen.

Kiezers die bezwaren hebben ingediend worden overigens niet afzonderlijk bericht (de bezwaren in de zin van de Kieswet zijn geen bezwaren in de zin van de Algemene wet bestuursrecht).

De bezwaren uit de proces-verbalen die betrekking hebben op stemmachines zijn in afschrift doorgestuurd naar de Kiesraad, de proces-verbalen met overige bezwaren niet. De Kiesraad heeft daarom geen volledig overzicht van de ingediende bezwaren. Bij de openbare zitting van 27 december jl. tijdens welke het centraal stembureau de verkiezingsuitslag heeft vastgesteld, is mede verslag gedaan over de bezwaren die bij het centraal stembureau bekend waren. Het proces-verbaal van deze zitting van het centraal stembureau staat op de site van de Kiesraad (www.kiesraad.nl).


met vriendelijke groet,


namens de Kiesraad,

mr S.M. Roodink,
Hoofd Informatiepunt Verkiezingen

-----Oorspronkelijk bericht-----
Van: Van Drukken [mailto:vandrukken@gmail.com]
Verzonden: dinsdag 28 november 2006 10:26
Aan: Postbus Kiesraad
Onderwerp: bezwaren bij verkiezingen

Geachte,

Bij vele stemburo's zijn bij de afgelopen verkiezingen door kiezers bezwaren ingediend tegen de gang van zaken. Met name tegen het gebruik van stemcomputers is bezwaar gemaakt.
De kieswet schrijft voor dat die bezwaren op het het proces-verbaal worden vermeld, die u nu allemaal in uw bezit heeft.
Gaarne verneem ik van u hoeveel bezwaren zijn ingediend en wat de strekking van de bezwaren is.

Ook is van belang wat de Kiesraad verder gaat doen met de bezwaren die kiezers hebben gemaakt.
Krijgen degenen die de moeite hebben genomen om bezwaar te maken hierover nog een bericht?

gaarne verneem ik uw antwoord,


Hoogachtend,

Van Drukken


--
Iedereen meetellen!
vandrukken.blogspot.com

**********************************************************************************
Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is toegezonden, wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te verwijderen. De Staat
aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard dan ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch verzenden van berichten.

This message may contain information that is not intended for you. If you are not the addressee or if this message was sent to you by mistake, you are requested to inform the sender and delete the message. The State accepts no liability for damage of any kind resulting from the risk inherent in the electronic transmission of messages.
**********************************************************************************

Openbaar of niet openbaar?

Van de gebeurtenissen op elk stemburo moet verslag worden gedaan in een proces-verbaal. Is dat proces-verbaal geheim of openbaar? Het antwoord op die vraag is niet zo eenvoudig. Er wordt gezegd dat het proces-verbaal niet openbaar is maar dat men wel aanwezig mag zijn bij het opmaken van het proces-verbaal en dat een ieder het dan mag inzien.

Ook van de zitting van het hoofdstemburo moet proces-verbaal worden opgemaakt. Ook dat zou alleen openbaar zijn voor degenen die aanwezig zijn bij de zitting. Verder niet.
Maar.
Het proces-verbaal van de zitting van het hoofdstemburo in het kiesdistricht Den Haag staat nu online. U kan het lezen, net als de rest van de wereld. Is dit nu een overtreding van de kieswet?

verkiezingen moeten over

DEN HAAG - Een actiegroep is deze week een schorsingsprocedure gestart om de verkiezingen van deze week in 311 gemeenten ongedaan te maken. De groep maakt bezwaar tegen de mogelijkheid in deze gemeenten om in een willekeurig stemlokaal te stemmen. Ook de PvdA vindt dat in sommige gevallen de verkiezingen moeten worden overgedaan.

Dinsdag, de dag voor de verkiezingen, tekende A. M. L. van Rooij, directeur van het Ecologisch Kennis Centrum, namens vijf gemachtigden uit het hele land bezwaar aan tegen het experiment met het zogeheten SWS-systeem, ofwel Stemmen in een Willekeurig Stemlokaal. Door dit systeem konden inwoners van de in totaal 311 deelnemende gemeenten hun stem woensdag in een stemlokaal naar eigen keuze uitbrengen. De overige gemeenten deden niet mee met het experiment.

Volgens Van Rooij is het nieuwe systeem echter niet waterdicht. Fraude zou op de loer liggen en bovendien konden mensen die hun stempas in de laatste dagen kwijtraakten hun stem niet meer uitbrengen. In het oude systeem volstond in zulke gevallen het tonen van een identiteitsbewijs. Die mogelijkheid bestaat in het SWS-systeem niet meer.

lees verder bij het Reformatorisch Dagblad, maar niet op zondag.

zitting hoofdstemburo den haag

Vanochtend om 10.00 uur is in Den Haag de zitting gehouden van het hoofdstemburo van het kiesdistrict Den Haag.
Daar is een geheim agent op af gestuurd en de bevindingen zijn als volgt:
Naast 2 belangstellenden op de publieke tribune, was er 1 persoon in de banken van de politieke partijen. De voorzitter, burgemeester Deetman, ontbrak. Er is het volgende proces-verbaal opgemaakt:

---

Model O 3
Door de in de zittingsruimte aanwezige kiezers zijn
O geen bezwaren ingebracht.
S de volgende bezwaren ingebracht:

(handschrift) een anonieme kiezer maakt bezwaar tegen het feit dat de stemmachines niet opnieuw gekeurd zijn, nadat ze van nieuwe chips zijn voorzien.
verder werd de vraag gesteld of de P.V. van de stembureaus openbaar zijn alsmede van het hoofdstembureau.

Deze bezwaren geven het hoofdstembureau aanleiding het volgende op te merken:
(handschrift) dit bezwaar dient geadresseerd te zijn aan de minister van BZK. De P.V. van de stembureaus zijn niet openbaar; het P.V. van het hoofdstembureau wel. Op verzoek is aan betrokkene een kopie verstrekt.

Bij dit proces-verbaal zijn de processen-verbaal van de stembureaus gevoegd waarop aantekening is gemaakt van door kiezers ingediende bezwaren.

Plaats: Den Haag

Datum: vrijdag 24 november 2006

voorzitter: W.J. Deetman

leden:
mw A. van Kampen (get.)
P.J.L. den Dulk
mw. H.M. Gelderblom - Lankhout
T. Tuizenga (get.)
R.J. van der Velde

---

Met het bezwaar doet het hoofdstemburo helemaal niets, net als met alle andere ingebrachte bezwaren. Alle bezwaren worden doorgestuurd naar de Kiesraad die ze zou laten behandelen door de Tweede Kamer.

Na afloop van de vergadering werd geklaagd dat in het proces-verbaal staat dat de processen-verbaal van de stemburo's zijn bijgevoegd maar dat die ontbreken bij de verstrekte kopie. Als tegemoetkoming werd daarop een lijst met ingebrachte bezwaren geleverd.

nieuwe stemming

De uitslag van de verkiezingen is :
	voorspelbaar
	opvallend
	vreemd
	verdacht
	HERTELLEN!
pollcode.com free polls

OVSE

Ik ben heel benieuwd naar de bevindingen van de OVSE mission in Nederland. In Den Haag zijn op de verkiezingsdag een aantal OVSE-waarnemers gespot op het stadhuis.

Antwoorden voor David Rietveld

BEANTWOORDING SCHRIFTELIJKE VRAGEN

van het raadslid Rietveld

sv 2006.197
RIS 140954
Regnr. BBZ/2006.159 Den Haag, 14 november 2006

Inzake: betrouwbaarheid van stemcomputers

De gemeenteraad

Het raadslid de heer D. Rietveld heeft op 10 oktober 2006 een brief met daarin dertien vragen aan de voorzitter van de gemeenteraad gericht.

Ingevolge het bepaalde in artikel 35, lid 4, van het reglement van orde voor vergaderingen en andere werkzaamheden van de raad, antwoorden wij als volgt.

1. Heeft het college kennisgenomen van genoemd televisieprogramma?
   

   Ja, het college heeft hiervan kennisgenomen.



2. Wat is het oordeel van het college over de betrouwbaarheid van stemcomputers na het zien van bovengenoemde uitzending? Hoe beoordeelt het college het gegeven dat ondanks uitgebreide eisen en grondige keuring een stemcomputer relatief eenvoudig te compromitteren is?
   
   Het college beoordeelt de betrouwbaarheid van stemcomputers en -machines op zichzelf nog steeds positief. Niettemin werd in genoemde televisie-uitzending zichtbaar gemaakt dat het mogelijk is de hierin aanwezige software te wijzigen.
   


3. In antwoord op eerder gestelde vragen gaf het college aan dat het stemmen per computer voordeliger is dan het stemmen per papieren biljet. Kan het college deze bewering met cijfers onderbouwen? Hoeveel extra middelen moeten worden gereserveerd als wordt besloten met papieren biljetten te werken?
   
   

   In het raadsvoorstel 19 uit 1993 is aangegeven dat destijds uit onderzoek is gebleken dat het gebruik van stemmachines goede mogelijkheden bood voor verbeteringen op de aspecten prestatie, organisatie, kosten, risico's en investeringsinspanning. Het college heeft op dit moment geen reden om aan te nemen dat de toenmalig gemaakte becijferingen nú tot een andere uitkomst zou leiden; de trendmatig loonkostenstijging blijkt immers vaak hoger dan de trendmatige stijging van prijzen.
   Er is geen recente becijfering voorhanden waaruit blijkt hoeveel extra middelen gereserveerd moeten worden als besloten wordt met papieren biljetten te werken.
   



4. Welke bezwaren zijn er, behalve die mogelijk voortvloeien uit de beantwoording van de voorgaande vraag, tot herinvoering van het papieren stembiljet in Den Haag?
   
   

   Herinvoering van het papieren stembiljet in Den Haag zou aanzienlijke incidentele uitgaven met zich meebrengen. Zo moeten er bijv. nieuwe stemhokjes gemaakt worden (4 hokjes in alle ± 250 stembureaus is 1000 hokjes); er moeten nieuwe stembussen aangeschaft worden; een groot aantal stempels, potloden en drukwerk moet opnieuw gemaakt worden omdat het stemproces op papier volstrekt anders is dan het stemproces per stemcomputer. Daarnaast zal opnieuw ruimte gehuurd moeten gaan worden om de stemhokjes en stembussen op te slaan.



5. Tot op welk moment voor een verkiezingsdag kan een besluit worden genomen om de manier van stemmen te wijzigen?
   
   

   Zoals uit de hiervoor gegeven antwoorden blijkt, stuit herinvoering van het papieren stembiljet als wijze van stemmen op een groot aantal uitvoerende problemen. De voorbereiding van het stemproces, met het oog op de komende verkiezingen op 22 november a.s., is thans zodanig gevorderd, dat een besluit tot wijziging van de manier van stemmen in feite onmogelijk is.
   



6. Is het wettelijk verplicht om binnen een gemeente op één manier te stemmen? Zo nee, is het mogelijk om naast het stemmen per stemcomputer de mogelijkheid te bieden met papier en potlood te stemmen?
   
   

   Als met de vraag bedoeld wordt of het mogelijk is dat kiezers voor één verkiezing op verschillende wijze hun stem kunnen uitbrengen, nl. per stemcomputer en met papier, dan moet de vraag ontkennend worden beantwoord. Twee verschillende vormen van het uitbrengen van stemmen kunnen wel gehanteerd worden als het twee verschillende verkiezingen of bijv. een verkiezing tezamen met een referendum betreft.
   



7. In antwoord op eerdere vragen stelde het college dat de stemcomputers en de daarop geïnstalleerde software daags voor elke verkiezing wordt gecontroleerd d.m.v. een teststemming op een testcomputer. Kan het college bevestigen dat bij alle teststemmingen die zijn uitgevoerd de resultaten foutloos waren? Zo nee, wat zijn hiervan de oorzaken?
   
   

   Ja, het college kan bevestigen dat bij alle teststemmingen die tot nu toe zijn uitgevoerd de resultaten foutloos waren.
   



8. "Wij vertrouwen stemcomputers niet" heeft software geschreven die dergelijke teststemming als zodanig kan herkennen en in zo’n geval wel het juiste antwoord geeft. Is het college met ons van mening dat het bestaan van deze mogelijkheid de waarde van dergelijke teststemmingen ernstig verminderd, en in feite teniet doet? Zo nee, waarom niet?
   
   

   Op zichzelf deelt het college bovenstaande mening. Het college hecht er echter uitdrukkelijk aan te melden dat de stemcomputers, vanaf het moment van programmeren door medewerkers van de Dienst Burgerzaken tot en met het moment van feitelijke bezorging op de stembureaus – ’s morgens vroeg op de dag van de stemming –, steeds onder toezicht staan. Deze maatregel, ter waarborging van het stemproces, is al in het verleden genomen, dus vóór de recent ontstane commotie. Zie ook het antwoord op vraag 10.
   



9. Hoeveel stemcomputers zet de gemeente bij de verkiezingen in? Welk percentage daarvan wordt daadwerkelijk vooraf getest?
   
   

   Voor de komende verkiezingen op 22 november a.s. zet de gemeente Den Haag 255 stemcomputers in; zij worden alle vooraf getest door medewerkers van de Dienst Burgerzaken.
   

   
   
10. Hoe worden stemcomputers in Den Haag opgeslagen en bewaakt? Is dit conform de daarvoor geldende regels en voorschriften? Acht het college de integriteit van stemcomputers daarmee voldoende gewaarborgd?
    
    

    Vanuit het oogpunt van beveiliging geeft het college, mede gezien in het licht van de recente ontwikkelingen, geen informatie over de wijze en de locatie waar de stemcomputers zijn opgeslagen.
    Voor de opslag van stemcomputers gelden op dit moment (nog) geen wettelijke regels; de wijze van opslag voldoet echter ruimschoots aan de recent door de minister voor BVK opgestelde criteria. De integriteit van de stemcomputers is naar de mening van het college hiermee volledig gewaarborgd. Zie ook het antwoord op vraag 8.
    

    
    


11. Is het college bekend met de demonstratie van "Wij vertrouwen stemcomputers niet" waarbij men bij een ongemodificeerde Nedap-stemcomputer op een afstand van soms tientallen meters in staat is om met eenvoudige apparatuur op te vangen of er op het CDA gestemd werd? Is het college met ons van mening dat hiermee ernstig inbreuk wordt gemaakt op het stemgeheim? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze is het college voornemens deze inbreuk teniet te doen?
    

    Het college is bekend met de demonstratie van “wijvertrouwenstemcomputersniet.nl”. Uit de betreffende demonstratie is echter niet onomstotelijk gebleken dat met een bepaalde met nauwkeurigheid op afstand kan worden vastgesteld op welke kandidaat een stem is uitgebracht. De minister voor BVK heeft, aldus zijn brief van 30 oktober 2006 aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, de mogelijkheden van “afluisteren” van de Nedap-stemmachines onderzocht.
    Van de Nedap machines heeft de AIVD tot dusverre drie typen onderzocht; het vierde type wordt nog onderzocht. De Nedap-machines geven minder straling af dan de Sdu-machines en bij het technisch ontwerp van de Nedap-machines is reeds voorzien in maatregelen die het risico van straling beperken, als dus de minister. Verder schrijft de minister aan de Tweede Kamer dat een oplossing binnen handbereik is voor het signaal dat door diakritische tekens wordt afgegeven. Daarmee wordt volgens de minister beoogd ervoor te zorgen dat het onderscheid tussen verschillende lijsten en kandidaten aan de hand van signalen niet meer op eenvoudige wijze kan worden gemaakt. Die maatregel wordt op dit moment getest op vast te stellen of deze adequaat is en juist geïmplementeerd is, zo schrijft de minister aan de Tweede Kamer.
    



12. Kan het college nadere informatie verstrekken over de maatregelen die het ministerie van BZK en/of de fabrikant van stemcomputers gaan nemen om de diverse problemen rond stemcomputers het hoofd te bieden? Kan het college toezeggen dat alle problemen voor de verkiezingen zullen zijn opgelost?
    

    De in de stemmachines aanwezige chips zijn alle vervangen door zgn. niet-overschrijfbare chips. De stemmachines zijn daarna verzegeld; de voorzitters van de stembureaus dienen bij de aanvang van de stemming te controleren of het betreffende zegel nog in tact is; deze bevindingen dienen ook in het proces-verbaal van het stembureau te worden opgenomen. Daarnaast heeft het ministerie van BZK visitaties aangekondigd naar de wijze van opslag van stemmachines bij de gemeenten. Ook in de gemeente Den Haag zal zo’n visitatie plaatsvinden.
    



13. Waarom spreekt het college consequent over stemmachines? Wat is volgens het college het verschil tussen een machine en een computer? Voldoet het apparaat dat gebruikt wordt tijdens verkiezingen om de stemmen op te slaan en te verwerken niet beter aan de definitie van computer dan aan die van machine?

    
    Al sinds de aanschaf in 1993 wordt er in de gemeente Den Haag gesproken over stemmachines. Sindsdien zijn er andere producten op de markt gekomen, waarbij Pc’s worden gebruikt en die op een andere manier werken en ook een andere vorm van onderhoud behoeven dan de door de gemeente Den Haag aangeschafte stemmachines; vandaar dat het college er de voorkeur aan geeft te spreken over stemmachines.
    

    
    

Het college van burgemeester en wethouders,

de secretaris, de burgemeester,

D.M.F.Jongen W.J. Deetman

protesteer!

Tijdens de verkiezingen op woensdag 22 november kunnen wij van dichtbij zien hoe democratisch Nederland werkt.

Als we straks gaan stemmen worden onze stemmen bewaard, geteld en omgerekend in een uitslag voor de Tweede Kamer. Dit werk is geautomatiseerd door stemcomputers en daardoor is de werkwijze streng geheim. Niet waarneembare electromagnetische signalen worden geteld door een geheim computerprogramma van de firma Nedap dat ons de uitslag zal voorschotelen. Het is een staaltje privatisering dat rechtstreeks kan leiden naar een fascistische dictatuur. Want de controle van de telling is voorbehouden aan een select groepje technici in dienst van een privaat bedrijf.

Onderzoek door onafhankelijke experts heeft uitgewezen dat sjoemelen met de programmatuur, en dus de uitslag, mogelijk is. De actiegroep wijvertrouwenstemcomputersniet.nl dreigde daarom met een kort geding. De minister schakelde in allerijl de AIVD in. De stemcomputers van de SDU werden afgekeurd omdat zij teveel straling zouden afgeven, waardoor het stemgeheim niet kon worden bewaard. Maar de stemcomputers die nog wel gebruikt mogen worden geven ook straling af, het is alleen wat minder. Toch werd het kort geding afgeblazen door de geïntimideerde actiegroep.

Ondertussen blijft de kiesgerechtigde door het geheimzinnige karakter van de stemcomputer het zicht kwijt op de telling van de stemmen. Er is alle reden voor waakzaamheid en protest.

Protest

Teken protest aan bij je stemlokaal en laat weten dat je bezwaar hebt tegen het gebruik van stemcomputers waarvan de werking geheim wordt gehouden. Van je bezwaar moet een aantekening worden gemaakt! Het proces-verbaal dat na afloop van de stemming wordt opgemaakt moet ter inzage worden gegeven. Volg de verrichtingen van het stemburo kritisch en zet je verhaal op het web!

Onze democratie hoort openbaar te werken!

Als je protest hebt aangetekend kan je naar een andere gemeente gaan waar wel met potlood en papier wordt gestemd!
Kijk op deze kaart om te zien waar dat kan.

Voorwaarde om in een andere gemeente te stemmen is dat je een kiezerspas hebt waarmee in een andere gemeente gestemd kan worden. Een dergelijke kiezerspas kan je t/m 17 november a.s. aanvragen bij het stadhuis of stadsdeelkantoor. Een kiezerspas is iets anders dan een stempas! Vraag dus deze week de kiezerspas aan anders ben je te laat.

Meer informatie over de problemen met stemcomputers is terug te vinden op de website www.wijvertrouwenstemcomputersniet.nl

Het spijt mij

Geachte heer Zaanen,

Dank voor uw reactie. 
Ik begrijp dat u onvoldoende informatie heeft over de werking van de stemcomputer om mij in te lichten over de werking van het apparaat, hoewel u uit hoofde van uw functie die informatie zou moeten bezitten. 
Voorts heeft u kennelijk geen behoefte om mij in te lichten over het contract dat is gesloten met de fabrikant.
Ik ben door het gebrek aan antwoorden uwerzijds inmiddels tot de konklusie gekomen dat uw minister Nicolaï een bedrieger is.

Dat spijt mij.


Hoogachtend,

Van Drukken

Op 08-11-06 heeft Zaanen, Edward < Edward.Zaanen@minbzk.nl> het volgende geschreven:

- Tekst uit oorspronkelijke bericht niet weergeven -

Geachte mevrouw van Drukken,

 

Ook voor uw e-mailbericht van 18-10-2006 wil ik u vriendelijk bedanken. Hierin stelde u onder meer een vraag over het opslaan van stemmen in stemmachines, als reactie op het antwoord op uw eerdere vragen, over de mogelijkheid van het toepassen van een zogeheten 'paper trail' en over de herinvoering van het stemmen met papier en potlood.

 

Het spijt mij dat mijn beeldspraak en uitleg elkaar voor de voeten lopen. De bedoeling was u duidelijk te maken dat er geen sprake is van een telraam, waar stemmen onder een noemer worden opgehoogd. De stemmen worden willekeurig weggeschreven. Maar de computer slaat ze wel allemaal op. Dat vroegen wij na bij de fabrikant omdat deze beter in staat is dit soort technische vragen te beantwoorden.

 

Wat betreft de invoering van een paper trail: dit vereist een modificatie aan de stemmachines. Het is voor de Tweede Kamerverkiezingen niet meer mogelijk alle ruim 9000 machines te modificeren. Bovendien moeten een aantal procedures rondom het paper trail worden doordacht en goedgekeurd, bij voorbeeld voor in het geval van technisch falen. Er wordt voor het einde van het jaar een commissie in het leven geroepen die de hele stemprocedure gaat doorlichten, en advies te geven over de toekomst. Daarbij is het rode potlood op voorhand nadrukkelijk niet uitgesloten.

 

Stemmen met potlood en papier is technisch wel mogelijk, maar het is voor gemeenten praktisch en organisatorisch niet haalbaar op een zo korte termijn over te gaan op potlood stemmen. Dat blijkt wel nu slechts vijfendertig gemeenten moeten overgaan op het rode potlood.

 

Ik vertrouw erop dat ik uw vragen over dit onderwerp hiermee voldoende heb beantwoord.

 

Met vriendelijke groet,

 

E. Zaanen

Directie Constitutionele Zaken en Wetgeving

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

--oorspronkelijk bericht--

--
    Iedereen meetellen!
vandrukken.blogspot.com